قهوه تلخ با طعم یزدی شیرین میشود
25 شهریور 98 - 18:57

قهوه، از نوشیدنی‌های رایج در اکثر کشورهای جهان است که از دانه‌های بو داده و آسیاب‌شده گیاه قهوه به دست می‌آید، فراوری و دم کردن این ماده غذایی در مناطق مختلف جهان تفاوت‌هایی دارد و در ایران نیز قهوه‌ به روش‌های مختلف برای مصرف آماده می شود و قهوه یزدی به دلیل استفاده از هل و گلاب و نبات در تهیه آن طعمی متفاوت با دیگر مناطق ایران دارد.

با توجه به اسناد و مدارک شفاهی موجود، قدمت تهیه قهوه یزدی به دوره قاجار بازمی‌گردد، مردمان کویر مرکزی ایران، طعم تلخ این نوشیدنی غیربومی را بومی سازی و با ذائقه و میل خود سازگار ساخته‌ و روش خاصی را در تهیه و فراوری آن در پیش گرفته‌اند.

این نوشیدنی طی چند قرنی که وارد ایران و یزد شده با تغییراتی که مردمان یزد در مراحل تهیه آن داده اند، جایگاه خود را در فرهنگ، آداب و رسوم یزدی باز کرده و تبدیل به عنصری جدانشدنی و شاخص در مراسم‌ مذهبی یزد شده است.

قهوه یزدی به دلیل نوع پخت طولانی و مواد اولیه مصرفی با طبع یزدی‌ها سازگار است و استفاده آن در مراسم سوم درگذشتگان در طول سالیان دراز به شکل یک سنت درآمده و بخشی از فرهنگ مردم یزد محسوب می‌شود.

در اکثر شهرستان‌های این استان قهوه یزدی تولید و در مراسم‌ مذهبی و آیین‌های بزرگداشت درگذشتگان سرو می‌شود.

ارزش‌های شاخص و منحصر به فرد قهوه یزدی

قهوه یزدی به جهت بومی سازی یک نوشیدنی غیر ایرانی و قدیمی شاهدی بر تعاملات فرهنگی مردمان یزد است که هر عنصر جدید را با ذائقه و میل خود سازگار ساخته و نوع جدیدی از این نوشیدنی را ساخته‌اند، این نوشیدنی در سالیان گذشته با تغییراتی که مردمان یزد در مراحل ساخت آن داده‌اند، جایگاه خود را در فرهنگ و آداب و رسوم یزدی باز کرده است .

ثبت دانش بومی قهوه یزدی

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری یزد در این زمینه این به خبرنگار ایرنا گفت: قهوه یزدی در اجلاس سراسری میراث ناملموس کشور که در تیرماه سالجاری در اردبیل برگزار شد، به ثبت ملی رسید.
‌سید مصطفی فاطمی با بیان اینکه دانش بومی و تهیه این نوشیدنی به عنوان دانشی خاص در فهرست آثار ملی ناملموس به ثبت رسیده، افزود: این نوشیدنی در طی چند قرنی که وارد ایران و یزد شده با تغییراتی که در مراحل تهیه آن رخ

وی ادامه داد: قهوه یزدی نوعی قهوه سنتی و بومی در شهر یزد است که به جهت استفاده از هل و گلاب و نبات در تولید آن و همچنین مدت زمان پخت طولانی دارای طعم بسیار خوشمزه و دلچسبی است، تهیه این نوع قهوه حدود ۴ ساعت به طول می‌انجامد.

فاطمی خاطر نشان کرد: همچنین در اجلاس یاد شده شیوه ساخت، دانش و فناوری اسفندانه چاهوک تفت، خورجین بافی اشکذر و زنجیرنردبان بافی و ماهی لرزان به عنوان میراث ناملموس ملی به ثبت رسید.

وی یکی از رویکردهای ثبت آثار معنوی و ناملموس در استان یزد را ثبت غذاهای سنتی عنوان کرد و گفت: با توجه به ظرفیت‌هایی که یزد در تنوع غذاها و نوشیدنی‌ دارد، لیستی از انواع غذاها و نوشیدنی‌ها برای ثبت ملی آماده شده که قهوه یزدی شروع آن بود و در ادامه سایر نوشیدنی‌ها و خوراکی‌های یزد به فهرست آثار معنوی اضافه خواهد شد.

فاطمی با بیان اینکه پرونده ثبت پالوده و شولی یزدی هم در دستور کار این اداره کل قرار دارد که در آینده به ثبت ملی می‌رسد، اضافه کرد: ثبت آثار با هدف صیانت از مواریث تاریخی و فرهنگی انجام می‌شود و علاوه بر این فرصتی برای معرفی هرچه بیشتر این آثار در سطح ملی و بین الملل فراهم خواهد شد.

قدمت قهوه یزدی به دوره قاجار بر می‌گردد

مسؤول ثبت میراث ناملموس اداره کل میراث فرهنگی یزد هم در این زمینه گفت: باتوجه به اسناد و مدارک شفاهی که از زمان تولید قهوه یزدی در خانواده یزدی موجود می‌باشد، قدمت تولید این نوع از قهوه به دوره قاجار می‌رسد.

محمدحسین صالحی خاطر نشان کرد: قهوه یزدی به دلیل نوع پخت طولانی و مواد اولیه مصرفی با طبع یزدی‌ها سازگار است و استفاده آن در مراسم سوم درگذشتگان در طول سالیان دراز به شکل یک سنت درآمده و بخشی از فرهنگ مردم یزد محسوب می‌شود.

وی با بیان اینکه این نوشیدنی حاصل تلاقی فرهنگ مهاجران بحرینی‌ به یزد و ترکیب آن با سلیقه شیرین یزدی‌ها با ترکیب هل وگلاب و نبات است، اظهار داشت: این نوع از قهوه بسیار لذیذ است که اکثر مراسم‌ مذهبی و سوم درگذشتگان نوشیده می‌شود و به قهوه روضه‌ای نیز معروف است.

صالحی اضافه کرد: طعم قهوه یزدی با استقبال گردشگران داخلی و خارجی نیز مواجه شده و در بیشتر هتل‌ها و رستوران‌ها و بوم گردی‌های استان با این نوشیدنی از مهمانان پذیرایی می‌شود.

وی ادامه داد: برای ثبت این اثر با افراد خبره و کسانی که به صورت خانوادگی در تهیه قهوه یزدی متخصص بودند ارتباط برقرار شد و از نظرات آنها برای تهیه گزارشی مناسب برای ثبت این نوشیدنی در فهرست میراث ناملموس استفاده شد و سرانجام در اجلاس سراسری آثار ناملموس با اکثریت آرا قهوه یزدی به ثبت رسید.

 طبخ خاص قهوه یزدی

این نوع از قهوه که طعمی متفاوت بر این نوشیدنی در سایر مناطق ایران و جهان دارد، شیوه طبخ آن نیز خاص بوده و با قهوه معمولی تفاوت‌هایی دارد.

وی که تا چهار نسل قبل از خودش همگی قهوه ساز بوده‌اند و این فن را سینه به سینه از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده‌اند، افزود: در این نوشیدنی از هل، گلاب و نبات استفاده می‌شود برای همین از نظر طعم منحصر به فرد و طعمی کاملا متفاوت با قهوه‌ای که بدون این افزودنی‌ها تهیه می‌شود، دارد.

فهرجی ابزار مورد استفاده در پخت قهوه یزدی را ظرف مسی بزرگ، کاسه سفالی لعابدار۴ عدد، ملاقه (کمچلی)،  انبر، ذغال قیچ ، نبات ، هل ، گلاب و قهوه بیان کرد.

طرز تهیه قهوه یزدی

فهرجی در مورد طرز تهیه این قهوه گفت: ابتدا آب را درون ظرف و روی حرارت به جوش می‌آوریم، میزان این آب برای یک مراسم روضه خوانی حدود ۵ لیتر است، سپس به میزان ۲ پیمانه (لیوان سنتی یزدی) قهوه به این آب جوش اضافه می‌شود، پس از مخلوط شدن کامل آب و قهوه با یکدیگر نوبت به افزودن گلاب می‌رسد، میزان این گلاب ۱ لیتر بوده و بهتر است از نوع گلاب گل سرخ ده‌بالای یزد باشد.

 

به اشتراک بگذارید:

نظر شما:

security code
تلگرام